Kontrola stanu bhp w zakresie kwasów i zasad
Jak w prosty, przyjazny i skuteczny sposób skontrolować stan bhp w firmie przy stosowaniu kwasów oraz zasad? Co zrobić, jeżeli w wyniku kontroli i podjętych w jej następstwie działań dojdzie do istotnych zmian w stanie środowiska pracy na poszczególnych stanowiskach pracy? Jakie zagrożenia powoduje stosowanie w procesach pracy kwasów i zasad?
Do niebezpiecznych substancji chemicznych stosowanych powszechnie w wielu procesach pracy należą m.in. kwasy i zasady. Niosą ze sobą poważne zagrożenia zdrowia i życia osób pozostających w kontakcie z nimi lub obsługujących procesy produkcyjne, remontowe czy usługowe, w których substancje te mają zastosowanie.
Zagrożenia
Zagrożenia, które powoduje stosowanie w procesach pracy kwasów i zasad, to przede wszystkim:
- zatrucia organizmu,
- oparzenia chemiczne,
- podrażnienia poszczególnych organów zewnętrznych oraz wewnętrznych.
Uwaga!
Kwasy i zasady mogą przedostawać się do organizmu człowieka, wykorzystując 3 główne drogi narażenia:
1) inhalacyjną (powietrzną), czyli oddechową,
2) skórną,
3) pokarmową.
Każdy pracodawca ma prawny obowiązek dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą oraz stosowania środków profilaktycznych zmniejszających to ryzyko.
Kontrola stanu bhp
Oprócz dokonywania oceny ryzyka zawodowego i realizacji związanych z nią obowiązków należy pamiętać również o konieczności systematycznej kontroli stosowania wdrożonych środków ochronnych oraz przestrzegania przepisów prawa.
Lista kontrolna
Poniżej znajduje się lista kontrolna zawierającą spis zagadnień, których sprawdzenie w zakładzie pozwoli stwierdzić, czy zagrożenia wynikające ze stosowania kwasów i zasad nie wymykają się spod kontroli pracodawcy.
Tabela 1. Lista kontrolna ? kontrola stanu bhp w zakresie stosowania w procesach pracy kwasów i zasad (przykład)
| Lp. | Zagadnienia do kontroli | Odpowiedź | |
| Tak | Nie | ||
| 1. | Czy jest na bieżąco stosowana zasada zastępowania, tam gdzie to jest możliwe, stosowanych kwasów i zasad mniej niebezpiecznymi materiałami? | ||
| 2. | Czy w zakładzie pracy są dostępne karty charakterystyki i wszelkie dane informacyjne dotyczące stosowanych substancji? | ||
| 3. | Czy pracujący z kwasami i zasadami zostali przeszkoleni w zakresie bhp wstępnie oraz na stanowisku pracy i czy odbywają szkolenia okresowe? | ||
| 4. | Czy pracujący z kwasami i zasadami znają zasady udzielania pierwszej pomocy? | ||
| 5. | Czy pracujący z kwasami i zasadami zostali zapoznani z ryzykiem zawodowym na ich stanowiskach pracy? | ||
| 6. | Czy zostały opracowane instrukcje bhp dotyczące pracy z kwasami i zasadami i czy pracownicy je znają? | ||
| 7. | Czy pracownicy zostali wyposażeni w odpowiednie ochrony indywidualne (okulary, rękawice, maski, ubrania kwaso- oraz ługoodporne itp.) i czy zostali przeszkoleni w zakresie zasad ich właściwego stosowania? | ||
| 8. | Czy jest kontrolowane używanie środków ochrony indywidualnej przez pracowników zgodnie z ich przeznaczeniem? | ||
| 9. | Czy kwasy i zasady są przechowywane pod zamknięciem i pomieszczeniach z wentylacją naturalną i wymuszoną? | ||
| 10. | Czy w miejscach pracy przechowywane są wyłącznie środki niezbędne do zaspokojenia bieżących potrzeb i w ilościach niezbędnych do realizacji procesu bez zakłóceń? | ||
| 11. | Czy przestrzegana jest zasada oddzielnego przechowywania kwasów i zasad oraz substancji mogących wchodzić z nimi lub między sobą w niebezpieczne reakcje? | ||
| 12. | Czy pojemniki lub opakowania, w których przechowuje się kwasy i zasady są właściwie oznakowane? | ||
| 13. | Czy rurociągi, którymi są przesyłane kwasy lub zasady, oznakowano zgodnie z Polskimi Normami PN-N-01270-03:1970 Wytyczne znakowania rurociągów ? Kod barw rozpoznawczych dla przesyłanych czynników i PN-N-01270-07:1970 Wytyczne znakowania rurociągów ? Opaski identyfikacyjne? | ||
| 14. | Czy do przelewania i nalewania kwasów oraz zasad są dostępne i stosowane urządzenia pomocnicze, na przykład kolby uchylne, pompy ręczne? | ||
| 15. | Czy są dostępne odpowiednie środki wiążące do odsysania i unieszkodliwiania rozlanych, rozsypanych kwasów oraz zasad? | ||
| 16. | Czy do transportowania (przenoszenia) kwasów i zasad dostępne są odpowiednie urządzenia pomocnicze, na przykład bezpieczne pojemniki, balony w koszach czy wózki do balonów oraz beczek? | ||
| 17. | Czy w strefach, w których stosowane są kwasy i zasady, znajdują się i są dostępne urządzenia pierwszej pomocy, na przykład prysznice do ciała, oczomyjki, baseny ratunkowe? | ||
| 18. | Czy miejsca, w których znajdują się urządzenia i środki pierwszej pomocy, są wyraźnie oraz widocznie oznaczone znakiem ratownictwa, na przykład ?Prysznic awaryjny?, ?Prysznic do oczu?? | ||
| 19. | Czy urządzenia i środki pierwszej pomocy są systematycznie, na przykład raz w miesiącu, sprawdzane przez uprawnioną osobę pod względem sprawności oraz gotowości do natychmiastowego użycia? | ||
| 20. | Czy we wszystkich strefach, gdzie pracuje się z kwasami i zasadami, umieszczono wyraźny widoczny znak ostrzegawczy ?Ostrzeżenie przed środkami żrącymi?? | ||
| 21. | Czy we wszystkich strefach, w których wprowadzono obowiązek stosowania środków ochrony indywidualnej, są wyraźnie widoczne znaki bezpieczeństwa informujące o tym obowiązku, na przykład ?Stosować ochronę oczu?? | ||
| 22. | Czy dla przypadków sytuacji zagrożenia szczególnie niebezpiecznymi kwasami, np. kwasem fluorowodorowym, opracowano plany awaryjne, a ratowników specjalnie przeszkolono do udzielania pierwszej pomocy? | ||
Z uwagi na możliwość powstawania bardzo dużych strat ludzkich i materialnych w wyniku uaktywnienia się zagrożeń wywołanych działaniem kwasów oraz zasad wyniki kontroli powyższych zagadnień można uznać za zadowalające, jeżeli na wszystkie pytania z listy padnie odpowiedź ?Tak?.
W sytuacji odpowiedzi ?Nie? na dowolne pytanie z powyższej listy kontrolnej należy niezwłocznie określić zadania i zapewnić środki na działania korygujące lub profilaktyczne z jednoczesnym wyznaczeniem osoby odpowiedzialnej za ich wykonanie w ustalonym terminie.
Uwaga!
Jeżeli w wyniku kontroli i podjętych w jej następstwie działań dojdzie do istotnych zmian w stanie środowiska pracy na poszczególnych stanowiskach pracy, nie wolno zapomnieć o konieczności:
- wdrożenia procedury uzupełniającej oceny ryzyka zawodowego,
- określenia aktualnego ryzyka resztkowego.
Przepisy prawne
Podstawowe przepisy bhp mające zastosowanie w zakresie problematyki objętej przedstawioną listą kontrolną to:
- ustawa z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1222) z aktami wykonawczymi do niej,
- Dział dziesiąty Bezpieczeństwo i higiena pracy kp,
- rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),
- rozporządzenie Ministra Gospodarki z 23 lipca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy procesach galwanotechnicznych (Dz.U. nr 126, poz. 1043).
Polska Norma
Mają tu też zastosowanie postanowienia Polskiej Normy PN-ISO 7010:2006 Symbole graficzne ? Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa ? Znaki bezpieczeństwa stosowane w miejscach pracy i w obszarach użyteczności publicznej.
Comments are closed. Please check back later.